สวนตะวันตกในโยโกฮาม่า
ดวงหทัย กล่อมแก้ว
หลังจากการเปิดประเทศในปี 1859 โยโกฮาม่า ถูกคัดเลือกให้เป็นเมืองท่าที่สำคัญของประเทศญี่ปุ่น ที่ใช้เป็นท่าเรือในการติดต่อค้าขายกับต่างชาติ จึงทำให้เกิดชุมชนชาวต่างชาติ (Foreign Settlement) ในพื้นที่รอบๆใกล้ท่าเรือ
ขณะนั้น “Kannai” (関内) ย่านสำคัญของโยโกฮาม่า จึงกลายเป็น ศูนย์กลางเขตการค้าต่างประเทศ โดยมีไชน่าทาวน์ (Chinatown / 中華街) อยู่ทางตะวันออกใกล้ทะเลราบ ติดกับท่าเรือ และพื้นที่บนเนิน Yamate ( 山手) ทางตะวันตก ถูกใช้โดยกองทัพอังกฤษเป็นค่ายทหาร ส่วนทหารฝรั่งเศสก็ใช้พื้นที่เชิงเนินล่าง (French Hill) ซึ่งทำให้เนิน Yamate เกิดเป็นอาคารและสิ่งปลูกสร้างต่างๆสไตล์ตะวันตกขึ้น
ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เกิดการฟื้นฟูเมืองโยโกฮาม่าและได้มีการรักษาอาคารสำคัญในพื้นที่ Yamate ให้กลายเป็นพื้นที่ทางประวัติศาสตร์และแหล่งท่องเที่ยว มีการเปิดสวน Harbor View Park อย่างเป็นทางการ (ชื่อญี่ปุ่น : Minato-no-Mieru Oka Koen) เพื่อให้เป็นสวนสาธารณะที่ประชาชนสามารถเข้าชมเมืองและประวัติศาสตร์
กลิ่นอายความเป็นตะวันตก นอกจากสถาปัตยกรรมอย่าง บ้านกงสุลอังกฤษ หรือ Yamate 111 House ที่แสดงให้เห็นถึงความเป็นตะวันตกได้อย่างชัดเจนแล้ว สไตล์ของ สวน Harbor View Park รวมไปถึงองค์ประกอบต่างๆมากมายที่อยู่ในสวนแห่งนี้ ก็ยังเป็นเครื่องหมายที่แสดงเห็นถึงการมีอยู่ของชาวตะวันตก ในพื้นที่ Yamate ในอดีต ไม่ว่าจะเป็น การวางผังสวนที่มีความเป็นสมมาตร มีองค์ประกอบหลักของสวนเป็นแปลงกุหลาบ และ น้ำพุขนาดใหญ่ที่อยู่ใจกลางสวน สิ่งเหล่านี้ สร้างกลิ่นอายความเป็นตะวันตกให้กับผู้เข้าชมได้อย่างดี
เส้นขอบฟ้าและสัญลักษณ์ของเมืองท่า
ความโดดเด่นของ สวน Harbor View Park ที่พลาดไม่ได้ที่จะกล่าวถึง ได้แก่ จุดชมวิว ซึ่งมองเห็นอ่าวโยโกฮาม่าที่บรรจบกับเส้นขอบฟ้าที่มีบรรยากาศเปลี่ยนไปในแต่ละวัน พาดผ่านด้วยสะพานเบย์ (Yokohama Bay Bridge) สถาปัตยกรรมที่มีชื่อเสียงและเป็นสัญลักษณ์ในการเป็นเมืองท่าของโยโกฮาม่า เกิดเป็นความสวยงามที่ไม่อาจละสายตาได้
โดยพื้นที่เปิดโล่งและลานชมวิว (Viewing Terrace) ดังกล่าว ก็เป็นอีกหนึ่งในแนวคิดการควบคุมมุมมองของสวนแบบตะวันตก
สีสันของธรรมชาติ
ในฤดูร้อนของญี่ปุ่น อาจะทำให้พลาดความสวยงามของสวนกุหลาบใน Harbor View Park ไป แต่สีสันของสวนยังชดเชยได้ด้วยองค์ประกอบเล็กๆของดอกไม้อื่นๆทั่วทั้งสวน ที่เบ่งบานเปิดรับแสงอาทิตย์กันอย่างเต็มที่ เปรียบได้กับแนวคิดของสวนตะวันตกที่นิยมนำเสนอสีสันและพื้นผิวที่หลากหลาย ซึ่งมักจะเน้นจุดสนใจขององค์ประกอบภายในสวนให้โดดเด่นขึ้น ไม่ว่าจะเป็น รูปปั้น หรือ น้ำพุ เป็นต้น
การเข้าชมสวนและอาคารสำคัญในพื้นที่ Yamate ครั้งนี้ สะท้อนให้เห็นถึงประวัติศาสตร์ในการมีอยู่ของ ชุมชมชาวตะวันตก ในโยโกฮาม่า อีกทั้ง ยังแสดงให้เห็นถึงภูมิศาสตร์ที่สำคัญของเมืองท่าในประเทศญี่ปุ่น ผ่านงานออกแบบภูมิทัศน์และสถาปัตยกรรมที่สะท้อนวิธีคิดแบบตะวันตกได้อย่างชัดเจน
ส่วนหนึ่งของโครงการ Daily Life in Historic Urban Landscape ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 1 กันยายน 2568 ถึง 9 กันยายน 2568 ณ เมืองโยโกฮาม่า ประเทศญี่ปุ่น เป็นความร่วมมือระหว่างคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และ University of Tsukuba ได้รับทุนจาก คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และ KUSCI สำหรับนักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการ